Onze medewerkers zijn allen bereikbaar op hun mobiel nummer.

Aandeel beschadigde bosbomen

In 2019 was 22,7% van de steekproefbomen in het Vlaamse bosvitaliteitsmeetnet beschadigd. Zomereik, Corsicaanse den en Amerikaanse eik zijn de belangrijkste boomsoorten met een hoog percentage beschadigde bomen.
Bron: 
INBO vitaliteitsmeetnet

Horizontal Tabs

Algemeen
Definitie 
Sinds 1985 wordt de gezondheidstoestand van bossen op Europese schaal gemonitord. Eén van de criteria voor het bepalen van de gezondheid van bosbomen is de bladbezetting. Bomen met meer dan 25% blad- of naaldverlies worden als beschadigd beschouwd. Deze indicator geeft aan welk aandeel van de bomen in het bosvitaliteitsmeetnet beschadigd is. De aanwezigheid van veel beschadigde bomen is een indicatie van een weinig evenwichtig bosecosysteem of met andere woorden een beperkte boskwaliteit.
Bespreking 

Tot 1995 was er een toename van het percentage beschadigde bosbomen in de Vlaamse bosvitaliteitsinventaris. Tussen 2000 en 2008 was er een verbetering van de toestand, maar na 2008 nam het aandeel beschadigde bomen weer geleidelijk toe. In 2013 werd er een afname van het percentage beschadigde bomen genoteerd, gevolgd door een lichte toename in 2014 en 2015. In 2016 werd er een lichte verbetering waargenomen, maar die werd weer gevolgd door een toename van het aandeel beschadigde bomen in 2017 en 2018. Het totaal aandeel beschadigde bomen was in 2019 vergelijkbaar met 2018, maar met belangrijke verschillen naargelang de boomsoort.
In 2019 was 22,7% van de bosbomen beschadigd. Corsicaanse den, zomereik en Amerikaanse eik zijn bij ons de meest beschadigde boomsoorten in 2019, met respectievelijk 26,4%, 26,4% en 28,3% beschadigde bomen (zie tabel). Er is ook een groep ‘overige loofboomsoorten’ met een hoog aandeel beschadigde bomen.
Een veelheid aan factoren beïnvloedt de bosgezondheid: o.a. atmosferische deposities, klimaatwijziging, bosbeheer en natuurlijke factoren (insecten, schimmels,...). De variabiliteit van het bladverlies heeft bij beuk ook met de mastjaren (= jaren met hoge zaadproductie) te maken. Doorgaans gaat dit met een verminderde bladbezetting gepaard. In 2019 was er weinig zaadproductie, zowel bij beuk als bij zomereik.
De verminderende atmosferische deposities (zie indicatoren i.v.m. 'Atmosferische deposities') en de toenemende aandacht voor duurzaam bosbeheer (zie indicator 'Oppervlakte met bosbeheerplan') zijn factoren die tot een verbetering van de bosgezondheid kunnen leiden. De toenemende verandering van het klimaat daarentegen (zie indicatoren i.v.m. 'Klimaatwijziging') kan de bosgezondheid verder aantasten.
Als gevolg van klimaatverandering wordt ondermeer gevreesd voor de kans op hevigere stormen en langdurige droogteperioden. Beide kwamen zowel in 2018 als in 2019 in Vlaanderen voor. Felle stormen brachten in maart en juni 2019 schade toe aan bomen in verschillende proefvlakken. Droogte, in combinatie met hitte tijdens drie hittegolven, veroorzaakte opvallende droogtesymptomen. Verschillende loofboomsoorten vertoonden bladverkleuring en vervroegde bladval. De opeenvolgende droge zomers werkten insectenaantastingen in de hand (vb. schorskevers, eikenprocessievlinder). In 2020 wordt onderzocht hoe de gezondheidstoestand verder evolueert.
Toestand in Europa
De Europese cijfers van 2019 zijn nog niet gepubliceerd. In 2018 rapporteerden 27 Europese landen resultaten uit 5.634 internationale proefvlakken. Van 103.797 bomen werd het percentage bladverlies bepaald. 27,0% van de bomen in deze internationale steekproef wordt als beschadigd beschouwd. Het aandeel beschadigde bomen in Europa is al enkele jaren hoger dan het Vlaamse cijfer (22,8% in 2018). Delen van het Middellandse zeegebied en een aantal Oost-Europese landen tellen heel wat proefvlakken met een hoog blad- of naaldverlies.
Het vergelijken van cijfers tussen regio’s en landen moet echter met de nodige voorzichtigheid gebeuren. De boomsoortensamenstelling verschilt van land tot land en er zijn ook verschillen qua bodemeigenschappen, hoogteligging… Omdat bovendien niet overal exact dezelfde beoordelingsmethode gebruikt wordt, is de globale evolutie van de gezondheidstoestand relevanter.
De evolutie van de kroontoestand is in Europa tussen 1999 en 2018 overwegend negatief. Het blad- of naaldverlies vertoont een toenemende trend voor soorten als beuk, fijnspar, grove den en Corsicaanse den. Voor inlandse eik is er voorlopig geen beduidende trend waarneembaar (zomereik + wintereik). Het Europese cijfer zal naar verwachting in 2019 verder stijgen. Verschillende landen maken in het Europese rapport al melding van droogte en hitte in 2018, met meer aantasting van fijnspar door letterzetter (Ips typographus). De gevolgen daarvan zullen vooral in 2019 vastgesteld zijn.

Beleidsdoelen 
  • Streefdoel 2 EU 2020 biodiversiteitsstrategie:Tegen 2020 worden ecosystemen en ecosysteemdiensten gehandhaafd en verbeterd door groene infrastructuur op te zetten en ten minste 15 % van de aangetaste ecosystemen te herstellen.
Technische toeliching
Updatefrequentie 
jaarlijks
Feedback