Wat is de waarde van natuur? (NB 03/17)

Er is vaak discussie over wat nu de waarde van natuur is, met argumenten als “deze waarde mag je niet in geld uitdrukken” tot “om impact te hebben moet je de taal van het geld spreken”. Recent onderzoek van het INBO biedt een uitweg.

De natuur heeft vele waarden tegelijk: economisch, ecologisch, sociaal,... Welke waarden gebruikt worden in discussies, hangt af van wie ze beoordeelt en welke methodes worden  gebruikt.  Bij een beoordeling spelen vaak uiteenlopende overwegingen mee: tewerkstelling, winst, erfgoed, cultuur, sociale rechtvaardigheid, gezondheid, ecologische impact enz. Alleen gebeurt dit zelden expliciet en transparant. Ook meet men waarden vaak met ongeschikte methodes: erfgoedwaarde uitdrukken in euro’s is bijvoorbeeld net zo absurd als economische winst tellen in aantallen vogels.

Meervoudige waardering kan hier uitkomst bieden. Een voorbeeld illustreert hoe dit in de praktijk werkt. Voor de inrichting van de Maarkebeekvallei beschreven en rangschikten lokale belanghebbenden in twee workshops eerst een diverse set ‘waarden’ zoals de verbindingsfunctie, zeldzame habitats, veilig inkomen voor landbouwers, wonen in de vallei, enz. Ontwerpbureaus ‘Fris In Het Landschap’ en ‘Cluster’ organiseerden daarop in opdracht van de Provincie Oost-Vlaanderen ontwerpateliers per deelgebied. Deze plannen werden daarna terug getoetst door de belanghebbenden: "Welke van ‘onze’ waarden stijgen/dalen in de rangschikking, voor wie zijn de baten/kosten van dit scenario?"

Op die manier worden zowel  economische, ecologische als sociale waarden transparant meegenomen  in een plan of beslissing  Op basis van de toets in de Maarkebeek kunnen de ontwerpen nu worden bijgestuurd en kunnen de uiteindelijke inrichtingsplannen leiden tot een  multifunctioneel landschap. Uit de diverse studies die op het INBO en elders lopen, blijkt dat sectoren of belanghebbenden die in principe concurreren om de open ruimte, uiteindelijk dichter bij elkaar blijken te staan dan men zou vermoeden. Bij een goed uitgevoerde meervoudige waardering gaat het dus niet enkel om het ‘waarderen’ op zich, maar kan de methode tegelijk draagvlak en consensus bevorderen.

Het wetenschappelijk onderzoek naar meervoudige waardering door het INBO reikt methodes aan die meervoudige waarden onderbouwd kunnen integreren in beslissingen. En dit kan op een transparante, rechtvaardige en ook vrij eenvoudige wijze. Want hoe elegant ook, beslissingen op basis van enkel een zeldzame soort of een mooi euro-cijfer zijn zelden duurzaam of realistisch.

Sander Jacobs

Meer lezen? zie special issue in het tijdschrift ‘Ecosystem services’

Feedback