Vlaanderen verloor 75 % van zijn wetlands in de afgelopen 50-60 jaar. Herstel loont (JB-17)

Wetlands (plassen en meren, natte graslanden, al dan niet beboste veengebieden en (kust)moerassen) staan wereldwijd onder sterke druk. Vlaanderen is als laaggelegen regio aan de Noordzee en met zijn dicht netwerk van traag stromende rivieren van nature gekenmerkt door de aanwezigheid van veel wetlands. Die zijn door eeuwen van menselijke activiteit echter grotendeels verdwenen. Van alle Europees beschermde habitats zijn de wetlands er het slechtst aan toe en zijn de trends het negatiefst, zo blijkt uit de rapportering van de Europese lidstaten in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn.

Onderzoekers van het INBO en de Universiteit Antwerpen vergeleken kaartmateriaal uit de naoorlogse periode van de vorige eeuw met huidige kaarten. Daaruit blijkt dat Vlaanderen in de afgelopen 50 tot 60 jaar 75 % van zijn wetlands verloor.  Van de 244 000 ha wetland die er rond de jaren 1950 nog waren, blijven nu maar 68 000 ha, bovendien van wisselende kwaliteit.

Met gepaste maatregelen kunnen in theorie de niet-verstedelijkte voormalige wetlands op termijn min of meer in hun oorspronkelijke toestand hersteld worden. In Vlaanderen zijn nog potenties aanwezig voor herstel van ongeveer 147 000 ha wetland. De Vlaamse overheid voorziet echter maar om tegen 2050 de oppervlakte wetland uit te breiden met een minimum van 8 900 ha en een maximum van 13 000 ha.

Herstel loont

Herstel van 147 000 ha wetland zou vooral ten koste gaan van opbrengst in de landbouw. Volgens een modellering bedraagt dit verlies tussen 136 en 185 miljoen euro per jaar. Als je ook de meeropbrengst in ecosysteemdiensten van wetlands in rekening brengt, wordt dit verlies gereduceerd tot 7 à 41 miljoen, naargelang het scenario. De balans wordt positief wanneer de potentiële kost door overstromingen en nog een aantal regulerende en culturele ecosysteemdiensten (koolstofopslag, drinkwaterproductie, toerisme en recreatie …) mee in rekening worden gebracht.

Kris Decleer

Meer info: Decleer, K., J. Wouters, S. Jacobs, J. Staes, T. Spanhove, P. Meire, and R. van Diggelen. 2016. Mapping wetland loss and restoration potential in Flanders (Belgium): an ecosystem service perspective. Ecology and Society 21. 

Feedback