Van 14 tem 19 december 2017 verhuist INBO Brussel naar het Herman Teirlinckgebouw op de site Thurn & Taxis, Havenlaan 88 bus 73, 1000 Brussel.

Natuurrapport 2014: Geen welvaart zonder natuur

27-02-2015
Brussel
cover Natuurrapport 2014

Vlaanderen is een kleine, verstedelijkte regio waar de natuur en dus de levering van ecosysteemdiensten onder druk staat. Ecosysteemdiensten zijn de voordelen die de maatschappij van de natuur – van ecosystemen – ontvangt, zoals voedselproductie, klimaatregulatie, bestuiving door insecten, bescherming tegen overstromingen, luchtzuivering of groene ruimte voor recreatie. Het INBO onderzocht de toestand en trend van 16 ecosysteemdiensten in Vlaanderen, en stelde vast dat voor 15 van de 16 diensten het aanbod momenteel niet voldoet aan de maatschappelijke vraag. Bovendien is voor de helft van die ecosysteemdiensten het aanbod de voorbije jaren nog verder gedaald.

Maarten Stevens, coördinator van het INBO Natuurrapport 2014: “Door maatschappelijke uitdagingen door een ecosysteemdienstenbril te bekijken, merk je hoe natuur en economie niet elkaars tegenpolen moeten zijn, maar net elkaar kunnen versterken. Als samenleving kunnen we dan ook heel wat voordeel halen uit het behoud en herstel van die ecosysteemdiensten. Bepaalde ecosysteemdiensten zijn zelfs van fundamenteel belang voor de ondersteuning van het leven op aarde.”

Vaak wordt een groot aantal van de  ecosysteemdiensten bij beslissingen door overheden, bedrijven of particulieren, niet of onvoldoende in rekening gebracht omdat hun waarde voor de samenleving en de economie nauwelijks gekend is. Nochtans raken ecosysteemdiensten aan de kern van heel wat thema’s die de voorbije jaren steeds meer Vlamingen beroeren:

  • Overstromingsrisicobescherming: Bewoonde gebieden hebben in Vlaanderen regelmatig te kampen met overstromingen omdat er niet genoeg overstromingsgebieden zijn: ongeveer 4% overstroomt nog minstens eens op de 100 jaar. Binnen die 4% woont naar schatting 1% van de bevolking. Toch wordt slechts een klein deel daarvan formeel aangeduid als  overstromingsgebied. Overstromingsgebieden verminderen niet enkel het risico op overstromingen, zij leveren ook andere ecosysteemdiensten zoals recreatie, een betere waterzuivering, en soms ook voedselvoorziening.
  • Luchtzuivering: De mate waarin onze natuurlijke ecosystemen de lucht kunnen zuiveren staat niet meer in verhouding tot de luchtvervuiling die menselijke activiteit veroorzaakt. Fijn stof leidt in Vlaanderen jaarlijks tot een verlies van 79.500 gezonde kwaliteitsvolle levensjaren, en is verantwoordelijk voor 70% van de door milieuverontreiniging veroorzaakte ziektelast. Ecosystemen helpen om die welzijns- en welvaartsverliezen te beperken. Zo vangen bomen door hun groter volume en bladoppervlakte 2 tot 16 maal meer fijn stof dan heide en grasland. 
  • Voedselproductie: In totaal wordt op 45 % van de landoppervlakte in Vlaanderen voedsel geproduceerd. Zonder ingevoerd voedsel zouden we 60 % van de landoppervlakte moeten bewerken om te blijven voldoen aan onze huidige voedingsconsumptie. We gebruiken echter vooral industriële landbouwtechnieken die een reeks andere belangrijke ecosysteemdiensten nadelig kunnen beïnvloeden. Agro-ecologische landbouw komt de levering van die andere ecosysteemdiensten meer ten goede. Toch wordt die op slechts 1 % van de voedselproductieoppervlakte in Vlaanderen toegepast.
  • Groene ruimte: 21% van de Vlamingen beschikt niet over buurtgroen (binnen de 400m wandelafstand) of wijkgroen (binnen de 800m). De overige 79% wel. Recreatie en beweging in de groene open ruimte heeft niet enkel belangrijke voordelen op het vlak van gezondheid. Het creëert ook een economische meerwaarde en bijkomende arbeidsplaatsen.

Wanneer het beleid voor een keuze staat, bijvoorbeeld bij infrastructuurprojecten of herinrichting van de open ruimte, is het belangrijk dat de gevolgen van die keuzen voor ecosysteemdiensten, en hun welzijns- en welvaartseffecten, duidelijk zijn. Een economische benadering – wat kost het verlies van ecosysteemdiensten ons en wat levert het op? – kan daarbij soms verrassende inzichten opleveren, vooral wanneer het gaat om kleinere ingrepen in de omgeving. De economische return om open ruimte niet vol te bouwen en zo een stadskern voor overstromingen te behoeden, kan enorm zijn. Maar men  mag zich  niet blindstaren op alleen de economische waarde van de natuur, er bestaan ook andere waarden die vaak niet in euro’s uit te drukken zijn.

Investeren in natuur en ecosysteemdiensten is dan ook meer dan louter een kostenverhaal. Het is een voorwaarde voor duurzame economische welvaart en voor gezondheid en welzijn, zowel voor de huidige als voor volgende generaties.

Tussen nu en 2016 zal het INBO in het kader van de natuurrapportering nagaan op welke wijze de beleidsmakers met ecosysteemdiensten aan de slag kunnen om beter rekening te houden met ecosysteemdiensten in het beleidsproces.

Persinfo 
Koen Van Muylem, 0473 814 928
Feedback