Van 14 tem 19 december 2017 verhuist INBO Brussel naar het Herman Teirlinckgebouw op de site Thurn & Taxis, Havenlaan 88 bus 73, 1000 Brussel.

Trend uitheemse soorten in verschillende biotopen

De laatste jaren nam het aantal uitheemse soorten in de natuur in Vlaanderen sterk toe. Hierdoor vergroot de kans op bijkomende problemen met invasieve soorten. De toename is meer uitgesproken in zoetwater ecosystemen. De kosten voor bestrijding van sommige invasieve soorten (bv. stierkikker, Pallas eekhoorn) kunnen hoog oplopen.
Bron: 
INBO, Manual of Alien Plants

Horizontal Tabs

Algemeen
Definitie 
Deze indicator toont het cumulatief aantal uitheemse soorten in verschillende biotopen. Uitheemse soorten zijn soorten die niet van nature in Vlaanderen voorkomen maar door menselijke activiteit in Vlaanderen zijn terechtgekomen. De gegevens zijn gebaseerd op een checklist van uitheemse soorten samengesteld uit diverse bestaande bronnen of databanken (VLIZ, INBO, diverse publicaties). Op basis van dezelfde exotenchecklist is het ook mogelijk een zicht te krijgen op de belangrijkste introductiewegen (pathways) van uitheemse soorten, zowel voor plant- als diersoorten.
Bespreking 

Door de toenemende mobiliteit van mensen en goederen worden – al dan niet bewust – steeds meer soorten planten en dieren in- en uitgevoerd. Sommige uitheemse soorten worden na verloop van tijd invasief en kunnen daarmee de inheemse biodiversiteit verstoren. Hoewel de introductie van uitheemse soorten in sommige gevallen kansen met zich meebrengt en de lokale soortendiversiteit verhoogt, kunnen andere soorten invasief worden en het ecologisch functioneren van een ecosysteem aantasten.
Het cumulatief aantal uitheemse soorten nam sinds 1800 steeds toe en vertoont een exponentiële groei. De snelste toename doet zich voor in zoetwater en marien ecosystemen. Ook kustgebieden en estuaria zoals het Schelde-estuarium, waar havens, scheepvaart en transport van bijzonder belang zijn, zijn gevoelig voor biologische invasies en ontsnappen niet aan deze trend.
Omdat de laatste jaren het aantal uitheemse planten- en diersoorten in de natuur in Vlaanderen sterk toenam, vergroot de kans op bijkomende problemen met invasieve soorten. De kosten voor bestrijding van sommige invasieve soorten (bv. Japanse duizendknoop, Amerikaanse waternavel, parelvederkruid, grote Canadese gans, stierkikker) lopen nu al hoog op.
Sinds 1 januari 2015 is de nieuwe Europese verordening 1143/2014 inzake de preventie en het beheer van invasieve uitheemse soorten van kracht. Dit juridisch instrument beoogt een brede aanpak van invasieve uitheemse soorten om de inheemse biodiversiteit en ecosysteemdiensten te beschermen (Genovesi et al. 2014; Tollington et al 2015). Deze verordening legt Vlaanderen nieuwe regels op voor preventie van nieuwe introducties, surveillance van voor de EU zorgwekkende soorten en het beheer van gevestigde invasieve exoten.

In functie van deze nieuwe verordening werd pathway informatie gemapt op hiërarchische classificatie van de introductiewegen van exoten opgesteld door de Conventie Biologische Diversiteit (CBD, 2014).Op basis van het aantal soorten zijn de belangrijkste introductiewegen van invasieve exoten ontsnappingen van huisdieren en ontsnappingen van planten uit de horticultuur (bv. via storten van tuinafval), uit botanische tuinen, uit dierenparken en uit aquaria. Verschillende soorten kunnen ondertussen ook op eigen kracht Vlaanderen bereiken vanuit populaties in omliggende regio’s. Voor aquatische diersoorten vormen contaminanten bij visbepotingen een aandachtspunt, voor waterplanten de aquariumhouderij (Grafiek 2).

Beleidsdoelen 
  • Streefdoel 5 EU 2020 biodiversiteitsstrategie:Tegen 2020 zijn invasieve uitheemse soorten en hun introductiemechanismen in kaart gebracht en is de prioriteit ervan bepaald, worden prioritaire soorten in de hand gehouden of uitgeroeid en worden hun routes beheerd om de introductie en vestiging van nieuwe invasieve uitheemse soorten te voorkomen.
  • Lange termijndoelstelling MINA-plan 4 :Bewaren van de biodiversiteit en de integriteit van ecosystemen: aantal bijkomende exoten.
Technische toeliching
Updatefrequentie 
jaarlijks
Referentie 
Natuurindicatoren, 2017. Trend uitheemse soorten in verschillende biotopen. Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel.
www.natuurindicatoren.be (versie van 13-12-2017).
Feedback