Trend uitheemse diersoorten in verschillende biotopen

De laatste jaren nam het aantal uitheemse diersoorten in de natuur in Vlaanderen sterk toe. Hierdoor vergroot de kans op bijkomende problemen met invasieve soorten. De toename is meer uitgesproken in zoetwaterecosystemen. De kosten voor bestrijding van sommige invasieve soorten kunnen hoog oplopen.
Bron: 
De gegevens waren tot 2018 gebaseerd op INBO data, maar zijn vanaf 2019 gebaseerd op de voor Vlaanderen beschikbare gegevens in de Belgische checklist van uitheemse soorten (Desmet et al. 2018).

Horizontal Tabs

Algemeen
Definitie 
Deze indicator toont het cumulatief aantal uitheemse diersoorten in verschillende biotopen, in lijn met internationale headline indicatoren voor uitheemse soorten (McGeoch et al. 2010, Rabitsch et al. 2916, Seebens et al. 2017). Het aantal uitheemse soorten vormt een maat voor de invasie-druk door uitheemse soorten op ecosystemen. Uitheemse soorten zijn soorten die niet van nature in Vlaanderen voorkomen maar door menselijke activiteit in Vlaanderen zijn terechtgekomen. De gegevens zijn gebaseerd op een checklist van uitheemse soorten samengesteld uit diverse bestaande autoritatieve bronnen (Desmet et al. 2019).
Bespreking 

Door de toenemende mobiliteit van mensen en goederen worden – al dan niet opzettelijk – steeds meer soorten planten en dieren in- en uitgevoerd. Sommige uitheemse soorten worden na verloop van tijd invasief en kunnen daarmee de inheemse biodiversiteit verstoren. Hoewel de introductie van uitheemse soorten in sommige gevallen kansen met zich meebrengt en de lokale soortendiversiteit verhoogt, kunnen andere soorten invasief worden en het ecologisch functioneren van een ecosysteem aantasten.
Het cumulatief aantal uitheemse soorten nam sinds 1800 steeds toe en vertoont een exponentiële groei. De snelste toename doet zich voor in zoetwater- en mariene ecosystemen. Ook kustgebieden en estuaria zoals het Schelde-estuarium, waar havens, scheepvaart en transport van bijzonder belang zijn, zijn gevoelig voor biologische invasies en ontsnappen niet aan deze trend.
De sterke toename van het aantal uitheemse planten- en diersoorten in de natuur in Vlaanderen, vergroot de kans op bijkomende problemen met invasieve soorten. De kosten voor bestrijding van sommige invasieve soorten (bv. Japanse duizendknoop, grote waternavel, reuzenberenklauw, parelvederkruid, waterteunisbloem, grote Canadese gans, stierkikker) lopen nu al hoog op.
Sinds 1 januari 2015 is de nieuwe Europese verordening 1143/2014 inzake de preventie en het beheer van invasieve uitheemse soorten van kracht. Dit juridisch instrument legt Vlaanderen regels op voor preventie van nieuwe introducties, surveillance van voor de EU zorgwekkende soorten en het beheer van gevestigde invasieve exoten. Voor een reeks van zorgwekkende exoten dient Vlaanderen beheerplannen op te stellen. Deze worden momenteel omgezet via beheerregelingen.

Beleidsdoelen 
  • Streefdoel 5 EU 2020 biodiversiteitsstrategie:Tegen 2020 zijn invasieve uitheemse soorten en hun introductiemechanismen in kaart gebracht en is de prioriteit ervan bepaald, worden prioritaire soorten in de hand gehouden of uitgeroeid en worden hun routes beheerd om de introductie en vestiging van nieuwe invasieve uitheemse soorten te voorkomen.
Technische toeliching
Updatefrequentie 
jaarlijks
Feedback