Introductiewegen van uitheemse soorten in Vlaanderen

Ontsnappingen van huisdieren en van planten uit de horticultuur (bv. via het storten van tuinafval), uit botanische tuinen, uit dierenparken en uit aquaria zijn een belangrijke bron van nieuwe introducties.
Bron: 
Manual of Alien Plants (Verloove 2017), INBO

Horizontal Tabs

Algemeen
Definitie 
De indicator toont het aantal exotische plant- en diersoorten dat via een bepaalde introductieweg in Vlaanderen geïntroduceerd wordt. De gegevens zijn gebaseerd op een voorlopige checklist van uitheemse soorten, samengesteld uit diverse bestaande bronnen of databanken.
Bespreking 

Uitheemse soorten zijn soorten die niet van nature in Vlaanderen voorkomen maar
door menselijke activiteit in Vlaanderen zijn terechtgekomen. Sinds 1 januari 2015 is
de nieuwe Europese verordening (1143/2014) inzake de preventie en het beheer van
invasieve uitheemse soorten van kracht. De Verordening legt Vlaanderen nieuwe regels
op voor preventie van nieuwe introducties via de controle op introductiewegen.
Ze verplicht de lidstaten een analyse uit te voeren van de belangrijkste introductiewegen
van exoten.

Onder introductiewegen (pathways) worden zowel de vectoren die een organisme
meedragen, als de route waarlangs soorten binnenkomen begrepen. Ze worden onderverdeeld
in functie van het mechanisme: de import van soorten als goederen, de
aankomst van soorten via een (transport)vector of de natuurlijke verbreiding vanuit
een gebied waar de soort ook uitheems is en eerder geïntroduceerd werd. Hulme et
al. (2008) onderscheiden vijf mechanismen (‘uitzetting’, ‘ontsnapping’, ‘transportbesmetting’,
‘transportverstekeling’ en ‘corridor’) en een categorie (autonome uitbreiding)
voor de verspreiding van een soort vanuit een ander gebied waar ze eveneens
exoot is. Voor deze indicator werd beschikbare informatie over introductiewegen
ingedeeld volgens de standaard van de Conventie Biologische Diversiteit (CBD, 2014;
Adriaens 2016).

Op basis van het aantal soorten zijn de belangrijkste introductiewegen van invasieve
exoten ontsnappingen en transportbesmetting. Ontsnappingen van huisdieren
en van planten uit de horticultuur (bv. via het storten van tuinafval), uit botanische
tuinen, uit dierenparken en uit aquaria zijn een belangrijke bron van nieuwe introducties.
Daarnaast liggen ook de onbedoelde verplaatsing van levende organismen
als contaminanten van goederen (vb. zaden, grondverzet, levend aas, hout) aan de
basis van onopzettelijke introducties. Verschillende soorten bereikten Vlaanderen
ondertussen ook op eigen kracht vanuit populaties in omliggende regio’s. Voor aquatische
diersoorten vormen onbedoelde introducties bij visbepotingen een aandachtspunt,
voor waterplanten de aquariumhouderij.

Technische toeliching
Referentie 
Natuurindicatoren, 2018. Introductiewegen van uitheemse soorten in Vlaanderen. Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel.
www.natuurindicatoren.be (versie van 24-05-2018).
Feedback