Naar een veilig bodembeheer in de Sigmagebieden (JB-17)

De bodems van de gecontroleerde overstromingsgebieden langs de Schelde, Rupel, Dijle, Grote Nete en Kleine Nete zijn op een aantal plaatsen vervuild met arseen, cadmium, koper, chroom, kwik, mangaan, nikkel, lood en zink. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat deze vervuiling zich niet verder verspreidt, en dat kan door een aangepast beheer en de juiste keuze van aanplantingen. Essen zijn bijvoorbeeld meer geschikt dan wilgen of populieren omdat ze de zware metalen in de bodem laten zitten. Planten die hoge concentraties van deze polluenten in hun bladeren opslaan, kunnen die opnieuw in de voedselketen brengen via organismen die leven op de bladeren, of via bodemorganismen die bladstrooisel als voedsel gebruiken.

Het INBO verzamelde in de periode 2005 tot 2016 stalen in 2682 ha in 23 gecontroleerde overstromingsgebieden van het Sigmaplan om het risico van de eventueel aanwezige bodemverontreiniging te evalueren. We namen bodemstalen op een kleine 2000 locaties en bemonsterden via bladstalen ook de vegetatie (wilg, populier, es, els, eik, mais en gras).

Veilige verontreiniging?

Uit onderzoek bleek al dat bodems met een hoog kleigehalte, een hoog gehalte organisch materiaal en een hoge pH meer vervuilende stoffen bevatten, en dit werd hier opnieuw bevestigd. We keken ook naar de opname van de zware metalen in de bladeren. We vonden een lagere opname op rijke bodems met een hoog gehalte aan klei, leem en organisch materiaal, en een hoge pH. Hoge stabiele gehaltes in de bodem leiden dus niet noodzakelijk tot hoge concentraties in de bladeren, omdat de polluenten niet biobeschikbaar zijn.

Maar planten nemen wel degelijk bepaalde vervuilende stoffen op. Zo kwam niet alleen de hoge opname van cadmium en zink in wilg en populier naar voor, maar ook els en eik nemen bepaalde elementen gemakkelijk op. Qua landbouwgewassen is het opletten met maïs omdat dit gewas cadmium en zink uit de bodem haalt.

Verschillen in opname tussen de plantensoorten en inzicht in de processen die deze opname beïnvloeden, laten toe om aanbevelingen te doen voor een veilig beheer in de gecontroleerde overstromingsgebieden.

Suzanna Lettens

Feedback