Van 14 tem 19 december 2017 verhuist INBO Brussel naar het Herman Teirlinckgebouw op de site Thurn & Taxis, Havenlaan 88 bus 73, 1000 Brussel.

Moerassen

De biotoop 'moeras' is niet zo eenvoudig te definiëren. De grens met andere biotopen is in vele gevallen vaag. Het is in elk geval fysisch gedefinieerd en omvat fysionomisch sterk uiteenlopende vegetatietypes (natuurtypes). Het betreft het geheel van terreinen dat geen uitgesproken waterpartij is, maar toch ook geen vasteland is in de letterlijke betekenis van het woord. In het algemeen vertonen die gebieden een bodem, die vrijwel het hele jaar waterverzadigd is, waardoor zuurstofarmoede optreedt, wat meestal aanleiding geeft tot veenvorming. Uitzondering wordt hier gemaakt voor natte heiden, die behandeld worden onder de biotoop 'heiden'. Tevens worden natte natuurtypes die door beweiding of hooien structureel te beschouwen zijn als graslanden, niet hier maar onder de biotoop 'grasland' besproken. Berkenbroekbossen (Betulion pubescentis) en elzenbroekbossen (Alnion glutinosae), die fysisch als moerasvegetaties beschouwd kunnen worden, maar die structureel duidelijk tot de bosbiotopen behoren zijn besproken onder de bossen.

Volgens de BWK beslaan moerassen in Vlaanderen slechts 5800-15400 ha (0,4-1,1 %), waarvan rietland, natte ruigte met moerasspiraea (Filipendulion, behandeld onder 'graslanden') en mesotroof elzenbos met zeggen (behandeld onder bossen) de hoofdmoot uitmaken. De meeste moerastypen zijn nagenoeg verdwenen, enkele zeldzaam tot uiterst zeldzaam. De moerasbiotoop is voornamelijk gebonden aan valleien van rivieren en beken en komt verspreid over Vlaanderen voor. Veenvormende voedselrijke verlandingsvegetaties beperken zich grotendeels tot de Kempen en de Leemstreek, zuur laagveen tot de Kempen. De verspreiding van broekbossen en bronbossen is bijzonder gefragmenteerd en betreft hoofdzakelijk de valleigebieden van de Kempen en het westelijk deel van de Leemstreek.

De achteruitgang van moerassen is vermoedelijk in hoofdzaak te wijten aan verdroging en aan verbossing, beplanting en omzetting naar graasweide. Rode lijst plantensoorten vinden we vooral terug in grote zeggenvegetaties, drijftillen en drijfzomen en zuur en alkalisch laagveen. Moerassen zijn tevens een belangrijke biotoop voor talrijke bedreigde soorten spinnen (zuur laagveen en rietmoeras) en libellen (matig voedselrijke plassen en moerassen) (Natuurrapport 1999). Veel soorten zijn bedreigd door vervuiling, versnippering, verdroging en verstoring. Het optimaliseren van het externe beheer (voldoende water van een voldoende kwaliteit) is van cruciaal belang.

In de ecologie van moerassen zijn het waterregime, de bufferingsgraad, trofiegraad en het watertype belangrijke factoren. Moerassen omvatten in feite structureel zeer uiteenlopende natuurtypen gaande van pioniersgemeenschappen van venoevers tot en met broekbossen. Tot de kruidige moerasvegetaties behoren rietland, zeebies-, galigaan- en grote zeggenvegetaties, drijfzomen of drijftillen, zuur laagveen, alkalisch laagveen, alkalisch laagveen in duinpannen en natte ruigte met Moerasspiraea.

Natuurtypen die onderscheiden worden onder de noemer 'moeras' zijn:

  1. Hoogproductieve moerassen en verlandingsgemeenschappen
    • Gemeenschappen van smalle voedselrijke waterlopen en poelen met Groot moerasscherm en Stomp vlotgras (Sparganio-Glycerion)
    • Gemeenschappen van smalle voedselrijke waterlopen en poelen met Watertorkruid en Zwanebloem (Oenanthion aquaticae)
    • Drijftillen, sloten en oevers met Hoge cyperzegge en Waterscheerling (Cicution virosae)
    • Rietmoerassen (Phragmition australis)
    • Grote zeggengemeenschappen met Scherpe zegge en Oeverzegge (Caricion gracilis)
    • Verlandingsgemeenschappen met Pluimzegge (Caricion elatae)
  2. Laagproductieve laagveengemeenschappen van kleine zeggen
    • Zure laagvenen met Wateraardbei en Zwarte zegge (Caricion nigrae)
    • Basenrijke laagvenen en duinvalleien met Parnassia, Dwergzegge of Tweehuizige zegge (Caricion davallianae)
    • Voedselarme vengemeenschappen met Draadzegge (Caricion lasiocarpae)
    • Verarmde gemeenschappen 
Feedback