Van 14 tem 19 december 2017 verhuist INBO Brussel naar het Herman Teirlinckgebouw op de site Thurn & Taxis, Havenlaan 88 bus 73, 1000 Brussel.

Hoe reageren sporken op een wijzigend klimaat? (NB 03/16)

Door hun lange levensduur zullen bomen die vandaag geplant worden de klimaatwijziging aan den lijve ondervinden. Hoe zullen zij reageren in een warmer klimaat met drogere zomers  en nattere winters? Biedt het gebruik van zuidelijke herkomsten een oplossing?  Een manier om dit in beeld te brengen is onderzoek naar plasticiteit van bomen. Dit is de mate waarin een individu in staat is zijn verschijningsvorm aan te passen in een veranderende omgeving.

Om dit te onderzoeken plantten we op een proefveld een Italiaanse, Vlaamse en Zweedse herkomst van spork aan. De Italiaanse herkomst liep vroeger uit dan de Vlaamse, wat er duidelijk op wijst dat deze aangepast is aan het langere groeiseizoen in het zuiden van Europa. De Zweedse herkomst liep echter ook vroeger uit dan de Vlaamse, hoewel deze aangepast zou moeten zijn aan een korter groeiseizoen in het noorden en in zijn herkomstregio dus op een latere datum zou moeten uitlopen. Een mogelijke verklaring is dat deze noordelijke herkomst heel plastisch kan reageren op temperatuurveranderingen. Hoe warmer het wordt, hoe sneller de herkomst uitloopt. 

In een tweede proef brachten we stekken van deze drie herkomsten in een warme en een koude serre.In de warme serre was de tijdsduur van het uitlopen, dat is de tijdsspanne tussen het begin van het uitlopen en het eind ervan, korter bij de Zweedse herkomst dan bij de Vlaamse. In de koude serre bleek de tijdsduur van de Italiaanse herkomst juist langer te zijn dan de Vlaamse. Hoe warmer, hoe sneller de noordelijke herkomst uitliep. Dit bevestigde onze hypothese dat de noordelijke herkomst plastischer reageert op temperatuurverhogingen. Hoe kouder, hoe trager de zuidelijke herkomst uitliep. Dit zou er kunnen op wijzen dat deze zuidelijke herkomst trager uitloopt onder (voor deze herkomst) sub-optimale temperatuurcondities.

Het verschil in  reactie van de noordelijke en zuidelijke herkomsten op temperatuurwijzigingen betekent dat het verplaatsen van herkomsten van boom- en struiksoorten over langere afstanden in het kader van klimaatadaptatie best doordacht en na onderzoek van de fenologische plasticiteit gebeurt.

Kristine Vander Mijnsbrugge

Meer lezen: Vander Mijnsbrugge K, Turcsan A, Michiels B (in press) Population differentiation and phenotypic plasticity in temperature response of bud burst in Frangula alnus provenances of different latitude. Plant Systematics and Evolution doi: 10.1007/s00606-015-1258-2

Feedback