Herkomstgebieden voor bomen en struiken aan herziening toe (JB-14)

De overheid promoot het gebruik van erkend en streekeigen plantgoed bij de aanleg van bossen, hagen, houtkanten en andere houtige landschapselementen. Erkend bosplantsoen hoort in Europa, en dus ook in België, steeds bij een geografisch herkomstgebied. Planten passen zich immersaan aan lokale groeicondities via natuurlijke selectie. Beter aangepaste individuen hebben grotere overlevingskansen. Als planten over een verre afstand worden verplaatst kunnen zij problemen ondervinden in de nieuwe omgeving omdat deze te sterk verschilt van die waar zij aan aangepast zijn. Zuidelijke herkomsten lopen bijvoorbeeld bij ons vroeg in het voorjaar uit, waardoor zij gemakkelijk vorstschade lijden. Maar er bestaat evenwel geen algemene consensus over de manier waarop herkomstgebieden moeten afgebakend worden, met als gevolg dat grotere landen grotere herkomstgebieden kennen en kleinere landen kleinere herkomstgebieden - zo heeft Vlaanderen herkomstgebieden van gemiddeld 4.650 km2, in Frankrijk zijn ze gemiddeld 35.500 km2 groot.

Een gezamenlijk genetisch onderzoek van INBO en KU Leuven, gefinancierd door het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Tchnologie (iWT) en het Agentschap voor Natuur en Bos, geeft aan dat voor de modelsoort zwarte els Vlaanderen als één herkomstgebied kan beschouwd worden. De resultaten voor spork zijn minder eenduidig maar wijzen ook in deze richting. Dit heeft voor boomkwekers die streekeigen plantgoed kweken belangrijke voordelen. Door schaalvergroting kunnen kosten voor de voorheen gescheiden teelt zo sterk dalen. Maar er is ook een risico op verarming van het genetisch materiaal: door enkel nog plantgoed te kweken afkomstig van zaadbronnen uit één voormalig herkomstgebied zal de algemene genetische diversiteit in de aanplanten dalen. Dit kan verholpen worden door zaadboomgaarden aan te leggen met genetisch materiaal afkomstig uit heel Vlaanderen.

Hanne De Kort, Olivier Honnay (KULeuven), Kristine Vander Mijnsbrugge (INBO)Joachim Mergeay (INBO)

Meer lezen:

  • Onderzoek naar de indeling in herkomstgebieden voor Frangula alnus en Alnus glutinosa o.b.v. genomische en fenotypische data. De Kort, H., Mergeay, J. & Halfmaerten, D. 2014 (Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek)
  • De Kort, H., J. Mergeay, K. Vander Mijnsbrugge, G. Decocq, S. Maccherini, H. H. Kehlet Bruun, O. Honnay, and K. Vandepitte. 2014. An evaluation of seed zone delineation using phenotypic and population genomic data on black alder Alnus glutinosa. Journal of Applied Ecology 51:1218-1227.
  • De Kort, H., K. Vandepitte, H. H. Bruun, D. Closset-Kopp, O. Honnay, and J. Mergeay. 2014. Landscape genomics and a common garden trial reveal adaptive differentiation to temperature across Europe in the tree species Alnus glutinosa. Molecular Ecology 23:4709-4721.
Feedback