Herintroducties en translocaties essentieel voor natuurbehoud (JB-17)

In de natuur is het normaal dat in gebieden soorten komen en gaan. Op regionale schaal houden kolonisatie en uitsterven elkaar normaal in evenwicht. Omdat kleine populaties sneller en vaker verdwijnen dan grote populaties, is er tussen kleine gebieden meer uitwisseling nodig.

De kolonisatiesnelheid hangt af van de afstand tussen, het aantal en de grootte van populaties. Ligt een verlaten gebied dicht bij grote populaties, dan zal herkolonisatie snel gebeuren. Ligt het echter ver van andere en vooral kleine populaties, dan zal herkolonisatie zelden tot nooit gebeuren.

Nergens in Europa is de natuur zo versnipperd als in Vlaanderen. We hebben vooral kleine en geïsoleerde natuurgebieden, waarin populaties snel uitsterven en waarin herkolonisatie uitblijft. Op termijn verdwijnen alle populaties en sterft de soort in Vlaanderen uit. Vele vlindersoorten hinken zo op hun laatste benen, net als tientallen plantensoorten, amfibieën, zoogdieren, vissen...

Dit proces omkeren door natuur meer ruimte te geven (grotere gebieden, dichter bij elkaar) is verre van evident in een dichtbevolkte regio waar elke vierkante meter al decennia bevochten wordt door landbouw, industrie en wonen.

Willen we het uitsterven van soorten voorkomen, dan moeten we dat proces van verbreiding helpen door in geschikte gebieden soorten opnieuw uit te zetten vanuit nabije bronpopulaties, en door tussen overblijvende populaties genetisch materiaal uit te wisselen. Groene verbindingen kunnen soms helpen, maar vaak is de te overbruggen afstand te groot voor de doelsoorten. En het is niet omdat er een groene loper ligt dat een dier of plant het als een verbinding ervaart.

Sjouwen met zeldzame planten en dieren ligt bij vele natuurliefhebbers zeer gevoelig, want zulk menselijk ingrijpen in de natuur wordt als onnatuurlijk ervaren. Maar is natuurbeheer op zich al niet artificieel? In een landschap waarin het proces van natuurlijke verbreiding voor vele soorten nagenoeg stilgelegd is door mensen, zijn zulke translocaties soms de enige optie om het uitsterven van bepaalde soorten te vermijden, al biedt het geen duurzame oplossing voor de biodiversiteitscrisis in Vlaanderen.

Een gedetailleerd beleidskader voor translocaties wordt in 2018 uitgewerkt.

Joachim Mergeay

Meer lezen? Mergeay, J. 2017. Translocaties in natuurbeheer: controversieel en essentieel. Natuur.Focus 16:121-128.

Feedback