Een ecosysteemdienstenanalyse voor bovenlokale visievorming (JB-17)

Hoewel het concept ‘ecosysteemdienst’ (ESD) al een tijdje in de wetenschappelijke wereld is ingeburgerd, wordt het maar mondjesmaat gebruikt op het terrein. In het vorige Natuurrapport (NARA-B) onderzochten we de bruikbaarheid van het concept voor het beleid. Een van onze gevalstudies gaat dieper in op hoe het ecosysteemdienstenconcept kan bijdragen aan de opmaak van een gebiedsvisie. Ons uitgangspunt was dat door ecosysteemdiensten in rekening te brengen tijdens het debat, er een meer geïntegreerde analyse gemaakt kan worden, waardoor het maatschappelijk draagvlak voor de visie vergroot.

Voor de gevalstudie zetten we een samenwerking op met het Regionaal Landschap Rivierenland (rivierengebied rond Mechelen). Een regionaal landschap is een brugorganisatie die, via concrete projecten op het terrein, een verbindende rol speelt tussen verschillende beleidsniveaus en verschillende sectoren in een regio. Omwille van die verbindende rol zijn ze goed geplaatst om met ecosysteemdiensten aan de slag te gaan.

Omdat de beslissingen die mensen nemen sterk beïnvloed worden door het waardenkader dat ze hanteren, is het belangrijk om zicht te krijgen op wat mensen belangrijk vinden in het landschap.

  • Daarom hebben we in een eerste fase via interviews de vraag naar en de waardering van ecosysteemdiensten expliciet gemaakt. Culturele diensten zoals zachte recreatie, een aangename woonomgeving en rust, en de regulerende dienst overstromingsbescherming worden het hoogst gewaardeerd. Net daaronder vinden we de andere regulerende diensten en landbouw en veeteelt. Die laatsten worden vooral hoog ingeschat omwille van hun landschappelijke waarde.
  • In een tweede fase hebben we de natuurlijke sterktes van de regio in beeld gebracht door de analyse van ESD-kaarten. In het Rivierenland worden twee grote (landbouw en bebouwing) en een aantal kleinere (valleien, bossen, (rand)stedelijk groen) ESD-bundels onderscheiden. Bundels zijn gebieden waar verschillende ecosysteemdiensten samen geleverd worden. Kleine maatregelen in de grote bundels kunnen een relatief belangrijk effect hebben op de totale levering van ecosysteemdiensten en de biodiversiteit in de regio. Privétuinen nemen ongeveer 12 % van de ruimte in de regio in en bieden heel wat kansen om de biodiversiteit en het ESD-aanbod te versterken. De bossen en valleigebieden zijn proportioneel zeer belangrijk voor de levering van een aantal essentiële ESD (luchtzuivering, bescherming tegen overstromingen, …). Ze vormen daarnaast vaak ook eilanden voor de biodiversiteit in de regio.

 

Op basis van de vraag- en aanbodanalyses kunnen het regionaal landschap en de beleidsactoren gerichte maatregelen nemen om het aanbod van diensten te versterken met zoveel mogelijk win-wins voor de verschillende stakeholders en zo te werken aan een multifunctioneel landschap.

Maarten Stevens

Feedback