DNA-onderzoek: innovatie voor soortenbescherming (JB-17)

Het vakgebied van de moleculaire genetica ontwikkelt heel erg snel. Vele toepassingen, oorspronkelijk ontworpen voor de menselijke geneeskunde en erfelijkheidsleer, kennen ook hun toepassingen in de ecologie. Het DNA-molecule is immers universeel en heeft eenzelfde opbouw voor alle levende organismen.

Het INBO bundelde enkele bevindingen uit de literatuur en uit eigen onderzoek over de toepassingen van DNA-onderzoek in het natuurbehoud en –beheer in een rapport. Hiermee willen we de toepassingen van genetische technieken toelichten en het gebruik ervan binnen het Vlaams natuurbeleid, in het bijzonder voor soortenbescherming, stimuleren.

Soortenbescherming vormt een van de belangrijkste pijlers van het Vlaamse natuurbeleid. Om soorten te behouden en te beschermen worden, onder andere, soortbeschermingsplannen opgesteld, ecoducten aangelegd en kweekprogramma’s opgestart voor herintroducties. Al deze maatregelen hebben als doel ervoor te zorgen dat populaties worden beschermd en soorten binnen Vlaanderen in een gunstige staat van instandhouding verkeren. Het bepalen van de toestand van een populatie is niet altijd eenvoudig en wordt momenteel meestal uitgevoerd via tellingen van individuen in het veld. Het is ook niet steeds duidelijk welke individuen op bezette leefgebieden samen een populatie vormen, hoe een populatie ruimtelijk kan worden afgebakend en over welke afstanden individuen van te beschermen soorten zich spontaan kunnen verplaatsen. De efficiëntie van beheermaatregelen, zoals van een ecoduct, is niet steeds eenvoudig te bepalen met conventionele methoden als cameravallen en sporenonderzoek.

In dit rapport tonen we aan hoe innovatieve genetische technieken kunnen helpen bij het beoordelen van de toestand van een populatie, het opsporen van moeilijk te detecteren soorten en de evaluatie van beheermaatregelen. Verder tonen we aan hoe genetische monitoringprogramma’s kunnen fungeren als knipperlicht om populaties in problemen vroegtijdig op te sporen. Tenslotte belichten we enkele methodologische aandachtspunten bij het gebruik van genetische technieken in de beoordeling van de toestand van een populatie, meer specifiek bij het bepalen van de genetische, effectieve populatiegrootte.

An Vanden Broeck en Karen Cox

Meer lezen? An Vanden Broeck en Karen Cox. Innovatieve methodes voor natuurbeheer: moleculair genetische technieken voor soortenbescherming en -beheer. Rapporten van het Instituut voor Natuur en Bosonderzoek.

Feedback