De Grensmaas

Voor het grensoverschrijdende natuurontwikkelingsplan voor de Grensmaas worden ontwikkelingen voorspeld en ingrepen mee uitgetekend vanuit het langlopende onderzoek.

De doelstellingen van het rivierenbeheer zijn al enkele jaren in volle beweging. Bevaarbaarheid, hoogwaterbescherming, recreatie, natuurontwikkeling moeten op verschillende plaatsen kunnen samengaan. De realiseerbaarheid daarvan is voor een groot deel afhankelijk van de kenmerken van de rivier en in samenhang daarmee, van de er zich ontwikkelende ecotopen. Debieten, waterstanden en stroomsnelheden, successiestadia en ruimtelijke verdeling van de levensgemeenschappen, vormen zo het natuurlijke kader voor de doelstellingen. Om de kans op het behalen van de doelstellingen van het rivierbeheer in te schatten, moeten de relaties tussen al deze factoren en het verloop ervan door de tijd, bepaald worden. Geïntegreerde, dynamische modellen voor het voorspellen van de invloed van rivierdynamiek en op ecotoopontwikkeling kunnen hierbij helpen om effecten van beheer- en inrichtingvarianten op de natuur te beoordelen.

In het Grensmaasproject neemt natuurontwikkeling een belangrijke plaats in. Om de mogelijkheden hiervoor zo goed mogelijk in te schatten, is het model ECODYN ontwikkeld. Dit model integreert een aantal systeemprocessen in een expertmodel. Functionele kenmerken van ecotopen en de dynamiek in tijd en ruimte van de Grensmaas, worden erin gecombineerd, zodat een voorspelling van de ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk wordt. Er was behoefte aan een instrument dat varianten op het niveau van afgravinghoogte en van de inschakeling van specifieke locaties in het overstroombare deel van de Grensmaas, kon evalueren. Het detail dat hiermee beoogd werd, vereiste een verbeterde afstemming tussen vegetatie- en hydraulische modellering, waarbij vooral de impact van vegetatieontwikkeling op verandering van de ruwheid en riviergedrag een grotere rol zou spelen. Omdat daarnaast ook de effecten van natuurlijke begrazingsvormen in rekening gebracht worden, gaat ECODYN een stap verder dan modellen die de vegetatiedynamiek eenduidig koppelen aan één specifieke milieuvariabele, voor het riviergebied overwegend het hydroregime.

Het ECODYN model werd specifiek ontwikkeld voor het Grensmaasgebied, het ongestuwde traject van de Maas tussen Borgharen en Maaseik (Van Looy et al. 2005). In ECODYN worden een aantal modules die ecologische processen beschrijven, stapsgewijs geïntegreerd tot een ruimtelijk voorspellend model. De opbouw van het model werd opgehangen aan de bestaande rivierkundige en hydrologische modellen die bestaan voor het gebied. Het riviermodel schetst de belangrijkste parameters in een tweedimensionale ruimte; enerzijds de ruimtelijke standplaatskenmerken, anderzijds ook de tijdsstappen in de retourperiode van de maatgevende afvoergolven. Het model werd toegepast in de studie van het grensoverschrijdende cumulatieve onderzoek (Van Braeckel & Van Looy 2004) van de Grensmaasingrepen en recenter nog in de gedetailleerde ecologische effectvoorspelling van de ingrepen in het centrale gebied van Maasmechelen tot Maaseik (Van Braeckel & Van Looy 2005).

 

Feedback