Bosbeheerpakketten: een nieuw hulpmiddel voor beheerkeuzes en -planning in bossen (JB-14)

Bij het beheer van bosbestanden kunnen uiteenlopende beheersystemen worden gehanteerd, met hun eigen nuances en terminologie. Veel bosbeheerders zien daarbij niet altijd nog goed het bos door de bomen.

Daarom heeft het INBO, in opdracht van Agentschap voor Natuur en Bos en Inverde, een rapport opgemaakt waarin de meest gehanteerde beheervormen en -systemen helder worden toegelicht en naast mekaar zijn geplaatst. Het resultaat is een set van negen ‘bosbeheerpakketten’.

Bosbeheerpakketten zijn een set van gestandaardiseerde voorbeeldtrajecten voor het beheren van bosbestanden. Ze geven bosbeheerders een overzicht van verschillende mogelijke manieren om hun bos te beheren.

Daarbij vertrekken we van de belangrijkste en meest frequente beheerinterventie: de dunning. Dunningen bepalen hoe je bos er in de toekomst gaat uitzien, het is één van de meest directe interventies om de economische en ecologische waarden van een bosbestand te sturen en doelstellingen na te streven. Vanuit dit oogpunt werden de 9 beheerpakketten onderscheiden: (zie ook afbeelding) 

  • Laagdunning
  • Gelijkmatige hoogdunning
  • Ongelijkmatige hoogdunning
  • Toekomstbomen
  • QD-methode
  • Dauerwald
  • Populierenbeheer
  • Hakhout – middelhout
  • Nulbeheer

 

Beheerpakketten zijn geen ‘recepten’ die tot op de letter moeten gevolgd worden, maar ze geven een richting aan en zijn voorzien van richtcijfers die de beheerder wat ‘houvast’ geven en ook toelaten de verschillende beheeropties te overzien, met mekaar te vergelijken en gefundeerde keuzes te maken. Ze zijn zowel in openbare als in privébossen toepasbaar.

De inhoud van een beheerpakket

Een beheerpakket doorloopt de verschillende fasen van een bosbestand (of boom) startend bij de verjonging tot aan de eindkap. Hierbij bespreken we in elke fase de te nemen bosbouwkundige maatregelen, ondersteund met praktijkgericht cijfermateriaal. We onderscheiden binnen elk pakket:

  • Beschrijving van het beheerpakket
  • Geschiktheid naar ecologische en economische functievervulling
  • Randvoorwaarden om dit beheerpakket te kunnen toepassen
  • Beheermaatregelen
  • Kosten
  • Houtopbrengst
  • Inzetbaarheid van het pakket voor omvorming
  • Inventaristatievereisten
  • Vereiste techniciteit bij selectie en hamering
  • Vermarktingsmogelijkheden

 

Tenslotte vergelijken we de beheerpakketten onderling via overzichtstabellen en figuren. Zo kunnen de voor- en nadelen van elk pakket gemakkelijk onderling afgewogen worden en kan de beheerder beslissen welk beheerpakket in een bepaalde situatie het meest geschikt is.

Het uiteindelijk idee is dat bosbeheerpakketten een instrument worden om beheerkeuzes af te wegen, te onderbouwen, deze consequent uit te voeren en te evalueren, en waar nodig adaptief bij te sturen. Een wondermiddel dat voor u de keuze bepaalt is het uiteraard (en gelukkig) niet: de uiteindelijke keuzes moeten nog altijd door de beheerder zelf gemaakt worden.

Hannes Cosyns, Kris Vandekerkhove

Meer lezen? Cosyns, H. & Vandekerkhove, K. (2014). Bosbeheerpakketten - hulpmiddel voor beheerkeuzes en -planning in bossen. Rapport in opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos en INVERDE (KOBE-project). Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2014 (INBO.R.2014.5443883 ). Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, Brussel.

Feedback