Augustus: de aankomst van August (MN-24, Wolvenspecial)

Toen in het voorjaar gaandeweg duidelijk werd dat Naya zich ging vestigen in Limburg, besloten we al in april om actief in de home range van Naya de aanwezigheid van mogelijk meerdere wolven te monitoren aan de hand van camera’s en sporenonderzoek. Ondertussen bleken er ook algauw allerhande speculaties en geruchten de ronde te doen over de aanwezigheid van meer dan één wolf in het gebied. Na de nodige administratieve procedures konden we, dankzij de welwillende bereidheid en enthousiaste interesse vanwege de militaire overheden en de ondersteuning van de terreinbeheerders van het ANB van start gaan met de monitoring in juli.

In augustus – een  eerste reeks camera’s stonden er al een paar weken maar moesten nog voor het eerst worden uitgelezen - werden plots meerdere schapen gedood op het militair domein kamp van Beverlo, midden de home range van Naya. Dit was op zich een opvallend gegeven omdat deze schapen - die zich bevonden binnen een raster onder elektrische stroom - door Naya voorheen ongemoeid werden gelaten. Tussen eind maart en begin augustus werd er, voor zover wij weten, geen enkel schaap meer gedood door Naya.

Binnen de korte periode van 4 tot 17 augustus registreerden we niet minder dan zes aanvallen op schapen, waarbij in totaal elf dieren werden gedood. Zes schapen behoorden tot een kudde die door het ANB wordt ingezet voor heidebegrazing. Deze dieren zaten weliswaar binnen een raster onder stroom, maar door de lage bodemvochtigheid ten gevolge van de aanhoudende droogte was de elektrische spanning kennelijk te laag om nog een voldoende afwerend effect te hebben. De plotse aanvallen op schapen die voorheen ongemoeid werden gelaten, het vraatbeeld en andere aanwijzingen deden vermoeden dat er net een tweede wolf was aangekomen in het gebied.

Typische bijtwonden

Typische bijtwonden van wolf in de hals van één van de gedode schapen (foto INBO)

Het nemen van een DNA-staal ter hoogte van de bijtonden in de hals van het schaap

Het nemen van een DNA-staal ter hoogte van de bijtwonden in de hals van het schaap (foto INBO)

schaap prooi van August en Naya

Schaap waar zowel August als Naya van hebben gegeten. De niet opgegeten ingewanden lagen enkele meter verder verspreid rond het karkas. (foto INBO)

Dit werd snel bevestigd toen we half augustus voor het eerst de camera’s uitlazen. In de nacht van 2 op 3 augustus werden voor het eerst twee wolven samen op camera vastgelegd. Op andere beelden van augustus zagen we duidelijk een mannelijke wolf, soms alleen, soms samen met Naya. Genetische analyse van de stalen genomen op de kadavers bevestigde de aanwezigheid van een tweede, mannelijke wolf. 

Door de goede internationale samenwerking binnen het Europees Wolf Consortium konden we al snel kennis maken met de route die deze wolf vanaf het noorden van Duitsland had afgelegd. Het genetisch materiaal van deze mannelijke wolf GW979 werd immers begin juni 2018 voor het eerst vastgesteld op schapen gedood in het Noord-Duitse dorpje Norden, aan de kust van de Waddenzee in de deelstaat Nedersaksen. GW979 werd vanaf dan de referentie voor deze wolf in de Europese genendatabank, en liet vervolgens op verschillende plaatsen in Nederland zijn DNA achter op gedode schapen in Friesland (20 en 22 juni), Flevoland (5 juli) en Gelderland (10 juli).

Omdat GW979 begin augustus voor het eerst werd vastgesteld in de home range van Naya, besloten we samen met de boswachters van ANB deze wolf de naam August te geven. De precieze herkomst van dit dier – uit welke roedel afkomstig – is evenwel (nog) niet geweten.

Route van August

Route van wolf August aan de hand van DNA aangetroffen op gedode schapen

Twee wolven? Drie wolven? Zeven wolven?

Al van in januari deden er geruchten de ronde dat er een tweede wolf rondliep aan de zijde van Naya. Op een bepaald moment circuleerde zelfs het gerucht  als zouden er zeven wolven zijn. Op dat moment stonden nog geen camera’s in het gebied. Hoewel we de tijdelijke aanwezigheid van een tweede wolf in het gebied van Naya in het voorjaar niet helemaal kunnen uitsluiten (zo was er een zichtwaarneming van twee wolven/wolfachtige honden die samen liepen), lijkt het ons onwaarschijnlijk dat dit gedurende langere tijd het geval was. Er vielen maandenlang geen slachtoffers onder de schapen en voor augustus werd er nooit een loopspoor van meer dan één wolf samen gevonden.

Van August weten we met zekerheid dat hij ten vroegste eind juli in het gebied is aangekomen, op 10 juli zat hij namelijk nog in Gelderland (het midden van Nederland). De meeste van onze camera’s in de home range van Naya werden geplaatst op 17 juli en 2 augustus. August stond voor het eerst op beeld in de nacht van 2 op 3 augustus.

Nadat bekend werd gemaakt dat er met August een tweede wolf in het gebied aanwezig was, doken alweer geruchten op over een derde wolf. Dit werd onder meer verstrekt door waarnemingen van sporen en zichtwaarnemingen in Meeuwen en Houthalen-Helchteren. Veel mensen hebben kennelijk een verkeerd beeld van het terreingebruik van wolven en gaan ervan uit dat Naya en August enkel in het militair domein Kamp Beverlo rondlopen; elk spoor van een wolf die daarbuiten wordt waargenomen moet dan wel een andere wolf zijn … Niets is echter minder waar. Het kaartje van de home range van Naya toont een gebied van zo’n 200 km² of 20 000 hectare. Wolven kunnen op korte tijd hun volledige home range dwarsen. Dankzij ons camera-netwerk hebben we al kunnen vaststellen dat ze op één nacht delen van hun home range bezoeken die meer dan 10 kilometer uit elkaar liggen. Drukke wegen worden zonder probleem meerdere keren per week gedwarst. Belangrijk om weten is ook dat Naya en August niet altijd samen lopen, soms bevinden ze zich op vele kilometers van elkaar.

Tot vandaag hebben we geen concrete aanwijzingen, laat staan bewijzen, voor de aanwezigheid van een derde wolf, van zodra dit het geval zou zijn zullen we hierover communiceren.

 

August en Naya, 4 september 2018 from INBO on Vimeo.

Feedback