Over INBOKenniscentrumPublicatiesDienstverleningLinks
Biomonitoring Zeeschelde
 
Home > Kenniscentrum > Monitoring > Zeeschelde > Macrobenthos
 

 

Macrobenthos in de Zeeschelde

Het benthos (=bodemdieren) vormt een centrale schakel in het estuarine ecosysteem. Omdat bodemdieren deel uitmaken van het voedselaanbod van onder andere vissen en vogels, spelen ze een sleutelrol in benthische en pelagische voedselwebben. Daarnaast is het benthos ook een goede indicator voor vervuiling en stress. In het benthosonderzoek uitgevoerd in de Zeeschelde, wordt de nadruk gelegd op organismen groter dan 250µm. In het zoete en oligohaliene gedeelte van de Zeeschelde bestaat de benthos-gemeenschap hoofdzakelijk uit borstelwormen (Oligochaeta). Een gezond estuarium herbergt in deze zone ook zoetwatermollusken, insectenlarven en kreeftachtigen. In het brakke gedeelte, waar er grote seizoenale schommelingen in het zoutgehalte zijn, vertoont de bodemdiergemeenschap grote variaties qua soortensamenstelling, aantallen en biomassa’s en schijnt niet verder te komen dan een pioniersgemeenschap. Voornamelijk opportunistische, tolerante soorten zoals het slijkgarnaaltje (Corophium volutator), de rode draadworm (Heteromastus filiformis), de zeeduizendpoot (Nereis diversicolor), het nonnetje (Macoma balthica) en kleinere soorten borstelwormen worden er aangetroffen.

Omdat bodemdieren een sleutelrol spelen in talrijke voedselwebben van de Zeeschelde, vormen ze een belangrijk onderdeel van de beleidsondersteunende monitoring. Het benthosonderzoek in de Zeeschelde kan ruwweg onderverdeeld worden in drie grote campagnes. Enerzijds is er de tienjarige campagne op het Groot Buitenschoor waar aan de hand van de aanwezige bodemdiergemeenschap het effect van de constructie van de Noordzee containerterminal werd nagegaan. Deze campagne liep van 1990-1999. Daarnaast zijn er de driejaarlijkse campagnes waarbij de ganse Zeeschelde (grens met Nederland tot aan Gent) inclusief zijrivieren bemonsterd wordt. Deze gebiedsdekkende campagnes laten toe om ruimtelijke en temporele patronen te onderzoeken. Ze leveren input voor het beoordelingssysteem van de Kaderrichtlijn Water. Tenslotte wordt het succes van de natuurontwikkelingsprojecten mede geëvalueerd door de aanwezigheid van bodemdieren. Deze monitoring wordt uitgevoerd met de steun van W&Z Afdeling Zeeschelde.

Een vergelijking van de ruimtelijke Oligochaetacampagnes van 1996, 1999 en 2002 leert ons dat in de brakke zone van de Zeeschelde Heterochaeta costata minder aanwezig wordt en dit in het voordeel van Tubificoides heterochaetus en in 1999 ook van Paranais litoralis. De hoogste densiteiten werden doorgaans in de zoete zone opgetekend, met maximale waarden net stroomopwaarts van de Rupel. In de zone net stroomafwaarts de Rupel werden in 1996 nagenoeg geen Oligochaeta waargenomen, in de twee daaropvolgende campagnes was dit met gemiddelde densiteiten van 300000 beesten per vierkante meter duidelijk anders. Opvallend is verder ook dat in 2002 de totale densiteit aan Oligochaeta beduidend lager was in de Omescompartimenten 15 tot en met 18 (zoete zone Zeeschelde).



Gemiddelde densiteit aan Oligochaeta, uitgezet per Omescompartiment en per jaar.

Dit project loopt van 2001 tot 2010.

[update 11 januari 2010]


 10 jaar monitoring op het Groot Buitenschoor


Gunther Van Ryckegem, Jeroen Speybroeck, Erika Van den Bergh, Jan Soors, Nico de Regge, Frederic Van Lierop

 

 
Macrobenthos
Vegetatie
Watervogels
Broedvogels
Ecoflat
 





  © 2014 Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek - Disclaimer Home Contact Sitemap English Home Contact Sitemap Nederlands Vlaanderen Logo INBO