Over INBOKenniscentrumPublicatiesDienstverleningLinks
Verstoring
 
Home > Kenniscentrum > Milieu > Fysische verstoring
 

 

Bodemcompactie in bosecosystemen 

Bodemverdichting is niet alleen een probleem in de landbouw. Bosbodems, vooral deze gelegen in de leemstreek, kunnen aanzienlijke compactie vertonen. Dit is doorgaans te wijten aan overmatige betreding, recreatie en bosexploitatie. Oppervlakkige bodemcompactie heeft meestal een negatief effect op de bodemecologie en het functioneren van het bosecosysteem. Op het niveau van de bodemprocessen wordt vooral de bodemademhaling en de waterhuishouding verstoord. Dit heeft een directe invloed op de bodemchemische processen die na compactie vooral onder gereduceerde omstandigheden moeten verlopen.  

Wegens de doorgaans lage pH van onze bosbodems (pHH2O < 5) en hoge C/N is er een beperkte activiteit van woelende bodemorganismen en is de bioturbatie van de bosbodem gering. Dit betekent dat het herstelvermogen zeer beperkt is waardoor bodemcompactie decennia lang blijft nawerken.  

Voor het bosecosysteem zijn de nadelige effecten vooral: (1) beperkte fysische doorwortelbaarheid van de bodem, (2) verminderde beschikbaarheid aan water en (3) gebrekkige gasdiffusie (zuurstof en CO2). Dit uit zich in eerste instantie door het falen van spontane natuurlijke verjonging, een sleutelproces van het bosecosysteem. Jonge plantenwortels hebben immers relatief veel O2 nodig voor hun ontwikkeling.  

Sinds 2000 doet het instituut grondig onderzoek naar de effecten van bosbodemcompactie in het ZoniŽnwoud (De Vos 2005), ons grootste boscomplex in de leemstreek. De Beuk is er als dominante boomsoort zeer gevoelig voor compactie. Natuurlijke verjonging van deze soort is er sinds de laatste 50 jaar niet meer mogelijk zonder een remediŽrende tussenkomst van de mens.  

We hebben experimenteel vastgesteld dat het oppervlakkig loswerken van de bosbodem tot 10 ŗ 15 cm diepte een massale kieming en vestiging van Beukenzaailingen als respons heeft. Met aangepaste machines (schijfeg, bosfrees) wordt de eeuwenoude gecumuleerde compactie ongedaan gemaakt. Vermits de natuurlijke actoren (everzwijn, woelende bodemfauna) ontbreken wordt menselijke interventie noodzakelijk geacht om de natuurlijke bodemcondities te herstellen. Niet alleen wordt na decompactie veel meer verjonging van diverse boomsoorten vastgesteld, we zien ook een positief verloop van zowel de soortendiversiteit van de vegetatie als de vestiging van specifieke bosplanten (Monbaliu 2004). De effecten op bodemfauna en functionele microbiŽle diversiteit worden in de komende jaren geŽvalueerd.

Referentie:

Monbaliu, D. 2004. The effect of experimental soil treatments on the herbaceous plant composition in a forest ecosystem (Sonian Forest). Thesis Master in Environmental Science and Technology. VUB. 132 p.



   Rapport bodemverdichting ZoniŽnwoud (3.7 mb)



Verwante onderwerpen:



Bruno De Vos

 

 
Ecohydrologie
Vermesting
Verzuring
Fysische verstoring
Verontreiniging
Versnippering
Klimaatverandering
 





  © 2014 Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek - Disclaimer Home Contact Sitemap English Home Contact Sitemap Nederlands Vlaanderen Logo INBO