Levende duinen: een overzicht van de biodiversiteit aan de Vlaamse kust

Redactie: Sam Provoost en Dries Bonte Uitgever: Instituut voor Natuur en Bosonderzoek (INBO) en Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) Formaat: 23 cm x 23 cm 416 p. In dit overzichtswerk, uitgegeven door het INBO en het VLIZ, wordt de kennis samengevat over het voorkomen en trends binnen 17 taxonomische groepen aan de Vlaamse kust. Ongeveer 3600 soorten organismen aan bod, naar schatting één vijfde van wat er aan biologische soorten te vinden is. Ongeveer de helft van alle soorten in Vlaanderen vinden we ook terug aan de kust. Daarnaast vertoont het gebied een hoge ecologische specificiteit: ongeveer 11 % van de soorten in Vlaanderen blijkt de kust duidelijk te prefereren terwijl 3% er exclusief aan gebonden is.

Deze specificiteit heeft de kust vooral te danken aan de dynamiek van zee en wind. Maar ook zout, duinzand en het warme microklimaat dragen bij tot het bijzondere karakter van het kustlandschap. De kalkrijkdom van de duinen komt bijvoorbeeld tot uiting in de grote verscheidenheid en aantallen huisjesslakken die we er vinden.

De kust veranderde tijdens de voorbije anderhalve eeuw van een dun bevolkt agrarisch gebied naar een sterk verstedelijkte toeristische trekpleister met zoals te verwachten een heel belangrijke impact op de flora en fauna. Bij de meeste planten- en diergroepen valt een sterke achteruitgang op van soorten van open landschappen en een toename van soorten van bos en struweel. Onder meer bij dagvlinders is deze evolutie goed gedocumenteerd omdat van deze opvallende insectengroep goede inventarisaties bestaan van zowel vroeger als recent. Ook de achteruitgang van (grond)waterafhankelijke plantensoorten is in detail beschreven. De oorzaak hiervan is vooral te zoeken in de drinkwaterwinningen en polderdrainage maar ook in de verminderde insijpeling van regenwater door de bebouwing. Een laatste fenomeen is de uitbreiding van zuidelijke soorten die vooral bij de mobiele diergroepen zoals vogels en libellen duidelijk manifesteert. Vermoedelijk is deze trend grotendeels toe te schrijven aan de recente klimaatswijzigingen en dan met name vooral de verhoging van de gemiddelde temperatuur. Samen zorgden deze evoluties bij veel dier- en plantengroepen tot een netto verhoging van het soortenaantal maar in het algemeen zien we een achteruitgang bij de meer specifieke soorten en is de toename vooral merkbaar bij algemene inheemse soorten en exoten.

Bestellen ...