Over INBOKenniscentrumPublicatiesDienstverleningLinks
Biotopen
 
Home > Kenniscentrum > Biotopen > Heide
 

 

Heiden

In Atlantisch Europa zijn laaglandheiden te beschouwen als zeer oude halfnatuurlijke landschappen, of zelfs cultuurlandschappen, gevormd en in stand gehouden als onderdeel van het traditionele landbouwsysteem. Door de grote veranderingen in het landgebruik en het beheer gedurende de laatste twee eeuwen, is nog maar erg weinig van de oorspronkelijke oppervlakte laaglandheide overgebleven. Heiden in Europa behoren nu dan ook tot een landschapstype dat bijzonder bedreigd is. En omdat heiden een eigen en kenmerkende biodiversiteit bevatten, besteedt het natuurbehoud grote aandacht aan deze gebieden.

In Vlaanderen komen nog enkele grotere heidegebieden en verschillende relicten voor. De belangrijkste regio is het Kempens district, een gebied met van nature zure, zandige en mineraalarme bodems. Uitgestrekte heiden zijn er te vinden op het Kempens plateau in Limburg en in de Antwerpse Noorderkempen. Veel gebieden zijn erg gevarieerd en bevatten de hele overgang van droge heide met stuifduinen naar zeer natte, venige heide in geÔsoleerde depressies of beekdalen. De belangrijkste heidereservaten zijn in deze regio gelegen: de Mechelse Heide, de Teut, de Vallei van de Ziepbeek, Terhaagdoornheide, de heiden van de Zwarte Beek, de Maten in de provincie Limburg; de Kalmthoutse Heide, de heiden van Turnhout, de Liereman in de provincie Antwerpen. Grote heideterreinen hebben niet het statuut van reservaat, maar kennen toch een redelijke bescherming omdat ze deel van militaire domeinen zijn. In het Vlaams district, nabij Brugge en op enkele oude inlandse duinengordels zijn nog relicten te vinden van wat ooit uitgestrekte heidevelden waren. Vooral de relicten bij Brugge zijn interessant. Daar komen immers plantensoorten met een meer Atlantische verspreiding voor. In het meer zuidelijk deel van dit district groeien heidevegetaties niet op zandbodems, maar op zandige leem en zelfs leem. Zeer kleine fragmenten, nog nauwelijks te herkennen als heide, zijn te vinden op oude, ontkalkte duinen langs de westkust. En weer verschillend van soortensamenstelling zijn de heiderelicten op de zandige toppen van geŽrodeerde heuvels in het Picardo-Brabants district in Midden BelgiŽ.

Het onderzoek aan het INBO naar laaglandheiden concentreert zich op de typologie en de recente evolutie die heiden in Vlaanderen doorgemaakt hebben in functie van het beheer. Deze evolutie begrijpen is essentieel om het juiste beheer voor de resterende gebieden te kunnen adviseren. Aan de hand van surveys en vergelijkingen met oude bronnen (literatuur, kaarten e.d.) wordt de evolutie van de laatste decennia nauwkeurig beschreven. Worden de beheerstechnieken in hun algemeenheid opgevolgd in verschillende reservaten, dan gebeurt dat grondiger voor het beheer van Kalmthout. Dit reservaat is een van de grootste van het gewest, heeft een erg grote waarde voor het natuurbehoud, maar kampt eveneens met zeer veel negatieve invloeden als gevolg van veranderingen in het milieu en allerhande verstoringen. Vooral de recente heidebranden hebben tot grote veranderingen geleid. Hoe deze zullen verlopen en hoe de begrazing daarop van invloed kan zijn, wordt daarom onderwerp van een nieuwe studie.



Verwante onderwerpen:
Natuurtypologie van heiden en landduinen


Geert De Blust

 

 
Laaglandheide
Evolutie
Beheer Kalmthout
Heidebranden
Heide in Europa
'De Kalmthoutse heide'
 





  © 2014 Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek - Disclaimer Home Contact Sitemap English Home Contact Sitemap Nederlands Vlaanderen Logo INBO